Những năm qua chiếc xe đạp của tôi đã cứu tôi thoát khỏi trầm cảm, chữa lành tâm hồn tôi khi mệt mỏi, hoảng loạn với bóng tối và những hoài nghi của cuộc sống ngoài kia.

Tôi sử dụng xe đạp làm phương tiện di chuyển chính để có thể tự do đi bất cứ nơi đâu. Tuy vậy, ở một đất nước mà mỗi ngày có đến 8 nạn nhân nữ bị giết, phụ nữ như tôi lại không được bảo vệ và bị quấy rối hàng ngày, tôi phải hết sức cẩn thận khi đi đạp xe vào đêm tối.

Khó khăn lắm tôi mới đi được 1000 cây số đến mức tôi phải hoài nghi chính mình.

Với một đất nước mà nữ giới luôn bị bạo hành như Mexico thì chúng tôi luôn bị gây trở ngại khi du lịch bằng xe đạp. Ngay cả việc hình dung sẽ có một người phụ nữ đại diện cho chúng tôi đứng lên đòi lạị bình quyền cũng là điều viển vông. Rồi chính những câu hỏi “Bạn đi một mình ư?” “Bạn không sợ sao?” “Sao bạn dám đi chứ?” đến những câu nói đầy biểu cảm “Bạn có người đồng hành à, may quá!” “Bạn gan vậy!” càng làm cho việc nữ giới đi du lịch bằng xe đạp ở Mexico trở nên khó khăn hơn. Rõ ràng những câu hỏi này không nhắm vào đàn ông Mexico vì vốn dĩ ngoài tự do họ còn được trao cho những đặc ân mà phụ nữ chúng tôi không bao giờ có được. Mấy ai hiểu, phụ nữ chúng tôi chỉ cần tự do. Nhưng dù sao đi nữa, phụ nữ Mexico chúng tôi vẫn đi du lịch bằng xe đạp như một công cụ để khẳng định sự tự chủ.

phụ nữ tự chủ
Mấy ai hiểu, phụ nữ chúng tôi cần tự do!

Đối với tôi, chuyến đi thật sự là một cơ hội để khám phá thế giới mới bằng mắt, bằng tư duy và bằng cả con người tôi. Phải nói rằng cần có nỗ lực rất lớn về thể chất lẫn tinh thần thì mới thực hiện được chuyến đi này. Trong chuyến đi, tôi đã dành hàng giờ để đạp xe và suy ngẫm về mọi chuyện. Tôi nghĩ đến những người phụ nữ Yaqui, nghĩ đến sự gắn kết của họ với thiên nhiên, văn hóa và muốn biết tất tần tật về họ. Tộc người Yaqui nổi tiếng về lịch sử chống thực dân Tây Ban Nha, họ đã chiến đấu kiên cường để bảo vệ mảnh đất quê hương nhưng đến cuối thế kỷ 20, tộc người Yaqui đã bị chính phủ Mexico đánh bại, bị bắt làm nô lệ và giết hại. Ngày nay, người Yaquis vẫn đấu tranh không ngừng bảo vệ lãnh thổ và chống lại nạn khai thác và xây dựng tràn lan.

Du ngoạn bằng xe đạp giúp cho tôi mở mang tầm mắt và biết thêm về những bối cảnh lịch sử và xã hội khác nhau, những khía cạnh của cuộc sống mà nếu không tham gia chuyến đi này tôi sẽ chẳng bao giờ biết về chúng. Tôi đã đi du lịch ở Baja, California (1 bang của Mexico) trong 60 ngày, đạp xe trên tuyến đường được khám phá bởi một người chị bất bình với xã hội như tôi – tuyến đường Baja Divide đầy sỏi đá. Chuyến đi đến Baja đã giúp tôi học thêm nhiều điều thú vị về con người và mảnh đất nơi đây.

Trước khi đạp xe trên tuyến đường Baja Devine, tôi đã tự lập cho mình một dự một án liên quan đến nữ quyền: Tôi muốn tìm hiểu về phụ nữ ở Baja, đặc biệt là cách sống của người bản địa. Phải tìm hiểu được “Họ sống như thế nào? Họ làm gì? Hoạt động kinh tế và xã hội của họ ra sao? Họ có khác phụ nữ Yaqui và Sorona không?”

Là một nhà xã hội học và đồng thời là người  theo chủ nghĩa nữ quyền nên tôi rất quan tâm đến lịch sử, kinh tế, xã hội ở những nơi tôi có dịp đặt chân đến. Baja là một nơi chứa đựng nhiều yếu tố tự nhiên và lịch sử văn hóa vì vậy trong thời gian du lịch ở Baja, tôi đã biết được lịch sử của phụ nữ Jatay đến từ nền văn minh du mục Yumana. Các nhà nghiên cứu đã phát hiện khối u trong hộp sọ của một phụ nữ người Jayta sau một thời gian dài người phụ nữ này lặn biển để bắt cá, một công việc mà ai cũng nghĩ chỉ đàn ông mới có thể làm. Khám phá này đã mở ra một cách tiếp cận mới cho nghiên cứu về nền văn minh phi giới thời đấy. Phụ nữ Jatay cũng từng là pháp sư hoặc giữ vai trò quan trọng trong cộng đồng người Jatay.

Hành trình khám phá bản thân của tôi luôn có chiếc xe làm bạn đồng hành

Nền văn minh Yumana đến nay vẫn còn nhiều điểm chưa được khám phá, đặc biệt là các dấu tích văn hóa được khắc trên đá phản ánh các hình thức tổ chức xã hội đa dạng như săn bắn, chiến tranh, hiến tế, tình dục và khám phá vũ trụ tổ tiên nói chung. Thật tuyệt khi được trải nghiệm ở nơi có nhiều sự kiện lịch sử quyết định đến đời sống của cư dân nơi đây và được chiêm ngưỡng những ký ức của một nền văn minh đã biến mất qua những tảng đá.

Khu khảo cổ Vallecitos ở La Rumorosa, phía bắc Baja California đang bảo tồn một số tảng đá điêu khắc từ thời Yumana. Trong đó có một số tảng đá khắc hình âm hộ phụ nữ.được tô đỏ – có lẽ màu đỏ tượng trưng cho máu kinh nguyệt. Baja California Sur hiện còn lưu giữ rất nhiều câu chuyện kể về những phụ nữ thời Yumana. Cuộc sống của họ gắn kết với thế giới hoang dã, họ từng giữ vị trí chính trị và tôn giáo quan trọng trong cộng đồng, họ là thầy thuốc, phù thủy và pháp sư.

Vì thế, khi mọi người liên tục hỏi tôi có cảm thấy sợ hãi khi du lịch bằng xe đạp không, tôi trả lời  là có, nhưng đổi lại những kiến thức tôi có được về thiên nhiên, lịch sử văn hóa, các mối quan hệ xã hội và cơ sở hình thành chúng cùng với việc được khám phá bản thân và tư duy của mình, tôi thấy nó xứng đáng.  Phụ nữ đi du lịch bằng xe đạp là một hoạt động mang tính chính trị và là một phần của cuộc kháng chiến ở Mexico cũng như trên toàn thế giới.

Karla Robles

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here